Aziatische hoornaar

Aziatische hoornaar

Wat

De Aziatische hoornaar is zijn invasie in ons land begonnen. De overheid – in samenwerking met de universiteit, brandweerdiensten en civiele bescherming – hebben een plan klaar om de verdere uitbreiding van deze invasieve exoot zoveel mogelijk af te remmen. Dit is hard nodig omdat de Aziatische hoornaar onze inheemse insecten (bijen, wespen, vliegen,…) belaagt waardoor de bestuiving van onze landbouwgewassen onder druk komt te staan. Bovendien heeft de Aziatische hoornaar een opmerkelijke voorkeur voor honingbijen wat voor de imkers in ons land een ernstig probleem kan worden.

Wat kan je doen?

Onder het motto #kijkinuwkot is het belangrijk goed rond te kijken of je een nest van een Aziatische hoornaar terugvindt bij jou in de tuin of rond je huis en dit zo snel mogelijk te melden.

Hoe herken je de Aziatische hoornaar?

De Aziatische hoornaar is een grote, donkere wesp van ongeveer 3,5 cm. Ze is groter dan een gewone wesp en iets kleiner dan de inheemse Europese hoornaar. Je kan een levende hoornaar natuurlijk niet meten.

Met drie eenvoudige kleurkenmerken kan je de Aziatische hoornaar onderscheiden van de Europese hoornaar of andere wespachtigen:

  • Op de kop en het borststuk zijn de Aziatische hoornaars volledig zwart.
  • Ook het achterlijf is grotendeels zwart met slechts één brede gele band.
  • De pootjes zijn zwart met opvallende gele tipjes.

De Aziatische hoornaar wordt het meest verward met de Europese hoornaar. Maar met een beetje oefenen zal je gauw merken dat het verschil zeer duidelijk is. De niet-schadelijke Europese hoornaar is groter, vooral roodbruin van kleur en heeft meerdere gele banden op het achterlijf. Ook de pootjes zijn volledig roodbruin. Dit insect is nuttig en zachtaardig, dus deze willen we zeker niet verdelgen.

De nesten van de hoornaar

In het voorjaar verlaten de koninginnen hun schuilplaats en bouwen ze een eerste, klein nest. Dat doen ze op beschutte plekken, vaak in of rond gebouwen zoals schuren, tuinhuisjes, afdaken en luifels. Maar ook struiken en hagen kunnen als locatie dienen. Deze voorjaarsnesten hangen laag bij de grond of op slechts enkele meters hoogte. In deze vroege fase kan een professionele verdelger het nest nog eenvoudig verwijderen.
 
Een jong nest is aanvankelijk niet groter dan een pingpongbal. Na enkele weken kan het al uitgroeien tot de grootte van een meloen, en tegen het einde van het voorjaar zelfs tot het formaat van een volleybal.
 
In de zomer bouwen de werksters een tweede, definitief nest. Dit bevindt zich meestal hoog in een boom, in de buurt van het eerste nest. Zo’n zomernest kan tot wel een meter groot worden. Door het dichte bladerdek zijn deze nesten vaak moeilijk op te merken.
 
 

Nest in lente

Zomernest

Zie je een Aziatische hoornaar?

Probeer een duidelijke foto te maken en meld je waarneming via www.vespawatch.be.

Heb je een mogelijk nest ontdekt?

Maak dan ook een foto van het nest én van het insect zelf. In het vroege stadium lijken nesten van hoornaars en andere wespen namelijk sterk op elkaar.

Meld het nest aan de gemeente via deze link of via de meldknop.

De brandweer zorgt ervoor dat het nest wordt verdelgd. In tegenstelling tot een gewoon wespennest of een nest van een Europese hoornaar gebeurt dit kosteloos.

Let op: brandweerploegen gaan niet zelf op zoek naar een nest. Je moet dus duidelijk weten waar het nest zich bevindt voordat je contact opneemt. Zorg dat de brandweer toegang heeft tot het nest, ook als je niet thuis bent.

Hou altijd afstand!

In de natuur toont de Aziatische hoornaar weinig interesse in mensen. Maar in de buurt van haar nest is ze zeer beschermend en kan ze gevaarlijk worden wanneer het nest verstoord wordt.

Hou daarom meer dan 5 meter afstand. Hangt het nest in een tuinhuis of andere kleine ruimte, dan is het aangeraden die ruimte niet langer te betreden.

Professionele verdelgers dragen speciale beschermkledij; een gewoon wespenpak biedt onvoldoende bescherming. De hoornaar kan, net als andere wespen, meerdere keren pijnlijk steken.

Daag ze dus nooit uit.

Andere insecten blijven belangrijk

De Europese hoornaar is een natuurlijke vijand van de Aziatische hoornaar en wordt bij voorkeur niet verdelgd. Net als bij gewone wespen worden nesten van de Europese hoornaar enkel aangepakt wanneer ze gevaarlijk of storend zijn.
Voor de brandweer geldt de regel dat een nest enkel als urgent en gevaarlijk wordt beschouwd wanneer er menselijke activiteit binnen 5 meter van het nest plaatsvindt.

Selectieve vallen

Heel wat Bocholtenaren zetten zich inmiddels in als vrijwilliger door in het voorjaar een selectieve val in hun tuin te plaatsen en op te volgen. Het doel is om in deze periodes zoveel mogelijk koninginnen van de Aziatische hoornaar te vangen, zodat de populatie beperkt blijft. De vallen worden in de tuin geplaatst en gevuld met een lokvloeistof.
 
Hoe gebruik je de val?
 

In het voorjaar (maart t.e.m. mei) proberen we met deze selectieve val zoveel mogelijk koninginnen te vangen vóór ze een nest bouwen. De val is selectief: kleine insecten kunnen erin terechtkomen maar ontsnappen via het rooster; grotere insecten, zoals de Europese hoornaar, raken er niet in.

Lokvloeistof

Je kan gebruikmaken van Trappit, maar je kan ook eenvoudig zelf een mengsel maken:

  • 1/3 blond bier
  • 1/3 zoete witte wijn
  • 1/3 suikerhoudende siroop (bijv. cassis of grenadine)
Wespen worden aangetrokken door suikers; alcohol zorgt ervoor dat bijen minder snel worden aangetrokken.
 
Belangrijke aandachtspunten
 

We leren elk jaar bij over het gedrag van de Aziatische hoornaar en hoe we gericht kunnen vangen zonder nuttige insecten te schaden. Let daarom op het volgende:

  • Controleer de val dagelijks. Zo kan je gevangen hoornaars tijdig herkennen en bijvangst snel vrijlaten.
  • Minimaliseer bijvangst. Plaats de lokvloeistof in een niet-toegankelijk deel, bijvoorbeeld een dopje met muggengaas erover.
  • Na regenval. Controleer of er geen water in de val staat waarin kleine insecten kunnen verdrinken. Droog de val indien nodig en leg enkele steentjes, stokjes of lavakorrels in de val zodat insecten kunnen ontsnappen.

Plaats de val op een open plek met een vrije aanvliegroute (tuin, onder een afdak, vensterbank, composthoop…). Zorg voor beschutting tegen hevige regen en vermijd direct zonlicht. Let erop dat de val niet kan omwaaien.

Wat als je een hoornaar hebt gevangen?

Maak, zodra je een Aziatische hoornaar in de val ziet, een foto van het levende insect en registreer je vangst via www.vespawatch.be. Zo krijgen we inzicht in hun verspreiding.

Wanneer je melding positief geïdentificeerd wordt:

  1. Plaats de hele val in de diepvries.
  2. Na enkele minuten is de hoornaar verdoofd en kan je eventuele bijvangst vrijlaten zonder dat de hoornaar ontsnapt.
  3. Gebruik een vork om de hoornaar in een apart potje te leggen en plaats dit potje nog enkele uren in de diepvries.

Controleer altijd of de hoornaar zeker dood is voordat je de lokvloeistof bijvult.

Meer informatie over het gebruik van selectieve vallen vind je op www.vespawatch.be/mijn-tuinlab/
 
Geen vallen in de zomer
 

In de zomer raden we het gebruik van de val af. Dan willen we de werksters kunnen volgen om hun nesten op te sporen en te verdelgen.